Ara yazılım nedir?

Ara yazılım bazen “BT sistemlerinin tesisat sistemi” olarak tanımlanır. İşletim sistemleri ile bu sistemlerde çalışan uygulamalar arasındaki boşluğu doldurur. Ara yazılım olmasaydı, geliştiriciler uygulamalar veya veritabanları arasındaki her etkileşim için özel bağlayıcılar yazmak zorunda kalırlardı; bu yaklaşım, sistemler büyüdükçe hızla yönetilemez hale gelir.

Yazılım mimarisinde “ara yazılım”, kimlik doğrulama, işlem yönetimi, mesajlaşma ve API yönetimi gibi hizmetlerin yeniden kullanılabilmesini ifade eder. Bu, uygulamaların geliştirilmesini, devreye alınmasını ve bakımını kolaylaştırır.

Her türlü sektör, aşağıdakiler de dahil olmak üzere ara yazılımdan yararlanmaktadır:

• Güvenli işlem işleme için mali hizmetler
• Elektronik kayıtların birbiriyle uyumlu çalışması için sağlık hizmetleri
• Mağazaları ödeme ağ geçitlerine ve lojistik sistemlerine bağlamak için e-ticaret

Ara yazılım, uygulamalar, veritabanları ve sistemler arasında bir çevirmen ve koordinatör olarak arka planda çalışır. Her uygulama, bir ara yazılım merkezine yalnızca bir kez bağlanmalıdır; bu merkez daha sonra istekleri yönetir, kuralları uygular ve bilgileri güvenli ve verimli bir şekilde yönlendirir. Bu merkez-çevre modeli, tümleştirmeyi kolaylaştırır ve karmaşık ortamların sorunsuz bir şekilde çalışmasını sağlar.

Temelde, ara yazılım şu gibi görevleri yerine getiren bir iletişim katmanı olarak işlev görür:

• Mesajlaşma: Uygulamaların, bir sistem çevrimdışı olsa bile eşzamansız olarak bilgi alışverişinde bulunabilmesi için kuyrukların ve konuların yönetimi
• API yönetimi: Uygulamaların hizmetleri tutarlı ve yeniden kullanılabilir biçimlerde kullanabilmesi için standartlaştırılmış API’ler sunma. Bu, hizmet olarak platform (PaaS) ortamlarında yaygın bir özelliktir.
• Güvenlik ve kimlik: Kimlik doğrulaması, yetki verme ve şifrelemenin uygulanması
• Veri erişimi: Veritabanı sorgularını optimize etmek, birden fazla kaynak arasında veri entegrasyonunu desteklemek ve dağıtık sistemler arasında tutarlılığı sağlamaya yardımcı olmak
• Veri dönüştürme ve yönlendirme: Sistemlerin birbirlerini anlayabilmesi için bilgilerin uygun biçime dönüştürülmesi ve ardından isteklerin doğru hedefe yönlendirilmesi
• Hata işleme ve izleme: Sorunları tespit etmek ve iş akışlarını aksatmadan önce uyarılar vermek
• Oturum yönetimi: Kullanıcı oturumlarının sürdürülmesi; bu, özellikle web ve mobil uygulamalar için büyük önem taşır

Ara yazılım iş akışındaki adımlar
Ara yazılım ile uygulamalar arasındaki akış genellikle şu sırayı izler:

1. Bir uygulama, ara yazılıma bir istek gönderir.
2. Ara yazılım, güvenlik kurallarını ve doğrulama adımlarını kontrol eder.
3. Gerekirse, istek uygun biçime dönüştürülür.
4. Ara yazılım, isteği hedef uygulamaya veya hizmete yönlendirir.
5. Yanıtlar, ara yazılım üzerinden geri gönderilerek, veri alışverişinin düzenli ve güvenli bir şekilde gerçekleşmesini sağlar.

Bu model tümleştirmeleriı kolaylaştırır; böylece geliştiriciler, bağlayıcıların bakımını yapmak yerine uygulama geliştirmeye odaklanabilirler.

İletişim ve veri alışverişinin yönetimi
Ara yazılım, uygulamaları birbirine bağlamakla kalmaz; başlangıçta birlikte çalışmak üzere tasarlanmamış sistemler arasında iletişimi ve veri alışverişini güvenilir, güvenli ve geniş ölçekte kolaylaştırır. Temel yönlendirme işlevlerinin ötesinde, üretim ortamında bilginin verimli bir şekilde akışını sağlayan güvence ve denetimler sunar.

Ara yazılım, şu yollarla güvenilir iletişimi destekler:

• Sistemler veya ağlar geçici olarak kullanılamaz hale geldiğinde veri kaybını önlemek.
• Yoğun iş yükleri altında bile uygulama performansını korumak.
• Güvenli aktarım yoluyla hassas bilgileri korumak.
• Farklı ortamlarda dağıtılmış sistemlerin senkronizasyonunu sağlamak.

Ara yazılım, herkese uyan tek bir çözüm değildir. Farklı kategoriler, sistemler arasında mesaj aktarımı, veritabanı erişiminin yönetimi veya büyük hacimli işlemlerin işlenmesi gibi çeşitli tümleştirme sorunlarını çözmek üzere tasarlanmıştır. İşte en yaygın ara yazılım türleri ve bunlarla nerede karşılaşabileceğiniz:
Veritabanı ara yazılımı, uygulamalar ile veritabanları arasında bir köprü görevi görür; izinleri yönetir ve sorguları basitleştirir.
Kullanım örnekleri arasında şunlar yer almaktadır:

• İş raporlarının alınması
• Birden fazla kaynaktan gelen verilerin birleştirilmesi
• Hassas kayıtların nakil sırasında güvenliğini sağlamak

Mesaj odaklı ara yazılım (MOM), kuyruklar veya konular aracılığıyla mesaj gönderip alarak eşzamansız iletişimi destekler.
Kullanım örnekleri arasında şunlar yer almaktadır:

• E-ticarette çevrimiçi siparişlerin işlenmesi
• Mali işlemlerin yönetimi
• Müşteri destek uygulamalarında sohbet güncelleştirmelerinin sunulması

Uzaktan yordam çağrısı (RPC) ara yazılım, bir uygulamanın başka bir sistemdeki işlevleri sanki yerelmiş gibi çalıştırmasına olanak tanır.
Kullanım örnekleri arasında şunlar yer almaktadır:

• Arka planda iletişim kuran mikro hizmetler
• Dağıtılmış bilgi işlem görevleri
• Gerçek zamanlı, çok oyunculu hizmetleri kullanan oyun uygulamaları

İşlem gerçekleştirme izleyicileri, büyük hacimli işlemleri takip eder, her adımın doğru bir şekilde tamamlandığını doğrular ve bir sorun ortaya çıkması durumunda işlemi geri alır.
Kullanım örnekleri arasında şunlar yer almaktadır:

• Havayolu rezervasyonları
• Yüksek hacimli perakende satışlar
• Her gün milyonlarca kredi kartı işlemini gerçekleştiren bankalar

API ağ geçitleri ve web ara yazılımlar, hizmetler arasındaki web istekleri ve API çağrılarının akışını yönetir; kimlik doğrulama, oturumlar ve yönlendirme işlemlerini gerçekleştirir.
Kullanım örnekleri arasında şunlar yer almaktadır:

• Ön uç uygulamalarını arka uç hizmetlerine bağlayan çevrimiçi pazar yerleri
• Web siteleri için kullanıcı giriş yönetimi
• Web uygulamalarında kullanıcı oturumlarını aktif tutma

Nesne ara yazılım, özellikle farklı programlama dillerinin kullanıldığı durumlarda, yapılandırılmış verilerin ve davranışların sistemler arasında nesneler olarak paylaşılmasına odaklanır.
Kullanım örnekleri arasında şunlar yer almaktadır:

• Çok sayıda bileşene sahip kurumsal platformlar
• Eski uygulamaların modern platformlarla birlikte çalışabilmesini sağlamak

Bulut ara yazılım, hibrit mimarileri desteklemek üzere şirket içi sistemleri ve bulut ortamları arasında köprü görevi görür.
Kullanım örnekleri arasında şunlar yer almaktadır:

• Eski ERP sistemlerini SaaS çözümlerine geçiren işletmeler
• Uygulama modernizasyonu için hibrit dağıtımların desteklenmesi
• Uygulamalar bulut hizmetleri genelinde ölçeklendikçe iletişimin düzenlenmesi

Eskiden arka planda çalışan bir yardımcı araç olarak görülen ara yazılım, günümüzde modern bulut bilişimin hayati bir destekçisi olarak kabul edilmekte ve hibrit ile çoklu bulut ortamlarında güvenli, ölçeklenebilir ve birbirine bağlı sistemler için temel oluşturmaktadır. Mikro hizmetler, kapsayıcılar ve sunucusuz bilgi işlem gibi bulut tabanlı teknolojiler, hafif ve uyarlanabilir ara yazılımlarına olan talebi artırmaya devam ediyor. Aynı zamanda, ara yazılımlar eski sistemleri modern bulut mimarileriyle birbirine bağlayarak, kuruluşların uygulamalarını modernize etmelerine ve güvenilir, bağlantılı deneyimler sunmalarına yardımcı olur.