Technologie i protokoły IoT

Rozpocznij pracę w świecie IoT. Ten przewodnik stanowi solidne źródło wiedzy na temat technologii i protokołów IoT. Dzięki niemu łatwiej dokonasz wyboru właściwych opcji w swoim projekcie.

Przewodnik po technologiach i protokołach IoT

Internet rzeczy (IoT) to połączenie systemów osadzonych, sieci czujników bezprzewodowych, systemów kontroli i automatyzacji, dzięki którym mogą istnieć połączone fabryki, inteligentne sieci sprzedaży, inteligentne domy i miasta oraz urządzenia do noszenia na sobie. Dzięki technologiom IoT możesz przekształcać swoją firmę za pomocą szczegółowych informacji opartych na danych, ulepszonym procesom operacyjnym, nowym gałęziom biznesowym i wydajniejszym wykorzystywaniu materiałów.

Do rozwoju technologii IoT przyczyniają się niezliczeni dostawcy usług, różne platformy i miliony nowych urządzeń pojawiających się każdego roku. Z tego powodu deweloperzy muszą podejmować wiele decyzji przed rozpoczęciem działalności w ekosystemie IoT. W tym przewodniku opisano typowe wymagania dotyczące protokołów IoT, ich wydajności i łączności.

Ekosystem technologii IoT

Ekosystem technologii IoT składa się z następujących warstw: urządzeń, danych, łączności i użytkowników technologii.

Warstwa urządzenia

Kombinacja czujników, siłowników, sprzętu, oprogramowania, łączności i bram, które składają się na urządzenie nawiązujące połączenie i współdziałające z siecią.

Warstwa danych

Dane, które są zbierane, przetwarzane, wysyłane, przechowywane, analizowane, prezentowane i używane w kontekstach biznesowych.

Warstwa biznesowa

Funkcje biznesowe technologii IoT, w tym zarządzanie rozliczeniami i platformami handlowymi danych.

Warstwa użytkownika

Składniki, które umożliwiają ludziom interakcję z urządzeniami IoT.

Stos technologii IoT — część 1:
Urządzenia IoT

Urządzenia IoT

Oto kilka typowych terminów związanych z urządzeniami w stosie technologii IoT:

Systemy osadzone

Obsługuje sprzęt i oprogramowanie oraz zarządza konkretną funkcją powiązaną z większym systemem. Systemy osadzone są oparte na mikroprocesorach lub mikrokontrolerach.

Urządzenia inteligentne

Są to urządzenia mogące wykonywać obliczenia, dlatego często zawierają mikrokontroler.

Jednostka mikrokontrolera (MCU)

Te małe komputery są osadzone w mikroukładach i zawierają procesory CPU oraz pamięci RAM i ROM. Mimo że zawierają one elementy, które są konieczne do wykonywania prostych zadań, mikrokontrolery mają mniejszą moc niż mikroprocesory.

Jednostka mikroprocesora (MPU)

Wykonuje funkcje procesorów CPU na jednym lub wielu zintegrowanych obwodach. Chociaż mikroprocesory wymagają urządzeń peryferyjnych do ukończenia zadań, znacznie zmniejszają koszty związane z przetwarzaniem, ponieważ zawierają tylko procesor CPU.

Urządzenia nieprzetwarzające danych

Te urządzenia tylko nawiązują połączenia i przesyłają dane. Nie mają możliwości wykonywania obliczeń.

Przetworniki

Urządzenia fizyczne, które konwertują jedną formę energii na inną. W urządzeniach IoT są to między innymi czujniki wewnętrzne i siłowniki, które przesyłają dane, kiedy obiekty wchodzą w interakcje ze środowiskiem.

  • Siłowniki

    Podejmuj akcje fizyczne po podaniu instrukcji w centrum sterowania, zwykle z powodu zmian zidentyfikowanych przez czujniki.

  • Czujniki

    Wykrywają zmiany w środowisku i generują impulsy elektryczne, dzięki którym się komunikują. Czujniki często wykrywają zmiany środowiska, takie jak zmiany temperatury, składu chemicznego czy położenia fizycznego.

Stos technologii IoT — część 2:
Protokoły i łączność IoT

Podczas planowania projektu IoT należy wziąć pod uwagę, jak urządzenie będzie się łączyć i komunikować. Na tej podstawie są określane protokoły IoT, które będą miały zastosowanie w konkretnej sytuacji.

Nawiązywanie połączeń z urządzeniami IoT

W stosie technologii IoT urządzenia nawiązują połączenia za pomocą bram lub wbudowanych funkcji.

Co to są bramy IoT?

Bramy łączą urządzenia IoT z chmurą. Dane zbierane z urządzeń IoT są przekazywane przez bramę, wstępnie przetwarzane w rozwiązaniach brzegowych, a następnie wysyłane do chmury.

Dzięki korzystaniu z bram IoT można wydłużyć czas pracy baterii, a także zmniejszyć opóźnienia i rozmiar transmitowanych danych. Bramy umożliwiają również łączenie urządzeń, które nie mają bezpośredniego dostępu do Internetu, oraz zapewniają dodatkową warstwę zabezpieczeń przez ochronę danych przesyłanych w obu kierunkach.

Jak mogę połączyć urządzenia IoT z siecią?

Wymagany typ łączności zależy od urządzenia, jego funkcji i użytkowników. Zazwyczaj odległości, jakie muszą pokonywać dane, determinują typ wymaganej łączności IoT.

Typy sieci IoT

Sieci krótkiego zasięgu małej mocy

Te sieci są odpowiednie dla domów, biur i innych małych środowisk. Urządzenia korzystające z tych sieci są zasilane małymi bateriami — a w niektórych przypadkach są ich pozbawione — i często są niedrogie w działaniu.

Typowe przykłady obejmują:

Bluetooth

Komunikacja Bluetooth zapewnia szybki transfer danych i obsługuje zarówno głos, jak i dane na odległość do 10 metrów.

Wi-Fi/802.11

Niski koszt obsługi sieci Wi-Fi sprawił, że stała się ona standardem w domach i biurach. Może się jednak zdarzyć, że takie rozwiązanie nie będzie odpowiednie dla wszystkich scenariuszy z powodu ograniczonego zasięgu lub konieczności utrzymywania stałego zasilania.

Z-Wave

Sieć w topologii siatki przeznaczona dla urządzeń domowych do komunikowania się przy użyciu fal radiowych o niskiej energii. Technologia Z-Wave oferuje współdziałanie między domowymi systemami automatyzacji w warstwie aplikacji.

Zigbee

Technologia Zigbee jest często wybierana do obsługi zautomatyzowanych urządzeń domowych i urządzeń medycznych. Najlepiej nadaje się do obsługi sieci osobistych z małymi, energooszczędnymi urządzeniami o niskiej przepustowości i małym zasięgu.

Sieć rozległa małej mocy (LPWAN)

Zapewniają komunikację na odległość co najmniej 500 metrów i minimalne zużycie energii. Są używane przez większość urządzeń IoT. Na przykład rozległe sieci dalekiego zasięgu (LoRaWANs), które łączą przenośne, bezpieczne, dwukierunkowe urządzenia zasilane energią z baterii.

Typowe przykłady obejmują:

4G LTE IoT

Zapewnia dużą wydajność i małe opóźnienia, dzięki czemu te sieci to doskonały wybór dla scenariuszy IoT, które wymagają informacji lub aktualizacji w czasie rzeczywistym.

5G IoT

Mimo że ten standard nie jest jeszcze dostępny, sieci 5G IoT umożliwią wprowadzanie dalszych innowacji w usługach IoT, zapewniając znacznie szybsze pobieranie i łączność z większą liczbą urządzeń na danym obszarze.

Cat-0

Te sieci oparte na standardach LTE są najtańszą opcją. Tworzą one podstawę dla funkcjonowania standardu Cat-M — technologii, która zastąpi standard 2G.

Cat-1

Ten standard sieci komórkowej IoT zastąpi ostatecznie technologię 3G. Sieci Cat-1 są łatwe do konfigurowania i oferują doskonałe rozwiązanie dla aplikacji wymagających interfejsu głosowego lub przeglądarki.

LTE Cat-M1

Te sieci są w pełni zgodne z sieciami LTE. Optymalizują koszty i moc w drugiej generacji mikroukładów LTE zaprojektowanych specjalnie dla aplikacji IoT.

Komunikacja wąskopasmowa

Ten standard technologii radiowych bazuje na podzestawie standardu LTE. W większości przypadków jest on wykorzystywany wewnątrz budynków. Oferuje niskie koszty i wydłużony czas pracy baterii.

NB-IoT/Cat-M2

Używa bezpośredniego modulowania nośnej sekwencją kodową (DSSS) do wysyłania danych bezpośrednio do serwera, eliminując konieczność korzystania z bramy. Mimo że konfiguracja sieci NB-IoT jest droższa, to fakt, że te sieci nie wymagają bramy, sprawia, że ich eksploatacja jest tańsza.

Sigfox

Ten wiodący globalny dostawca sieci IoT oferuje sieci bezprzewodowe do łączenia obiektów małej mocy, które emitują ciągłe dane.

Protokoły IoT: W jaki sposób urządzenia IoT komunikują się z siecią

Urządzenia IoT komunikują się przy użyciu protokołów IoT. Protokół internetowy (IP) jest zestawem reguł, które określają sposób, w jaki dane są wysyłane do Internetu. Protokoły IoT zapewniają, że informacje z jednego urządzenia lub czujnika zostaną odczytane i zrozumiane przez inne urządzenie. Mając do dyspozycji szeroki zestaw urządzeń IoT, użycie odpowiedniego protokołu w odpowiednim kontekście jest bardzo ważne.

Jaki protokół IoT jest dla mnie odpowiedni?

Typ używanego protokołu IoT zależy od warstwy architektury systemu, jaka jest wymagana do przesyłania danych. Artykuł Model OSI zawiera mapę różnych warstw umożliwiających wysyłanie i odbieranie danych. Poszczególne protokoły w architekturze systemu IoT umożliwiają komunikację między różnymi urządzeniami, między urządzeniami i bramami, bramami i centrami danych, bramami i chmurą, a także między różnymi centrami danych.

Warstwa aplikacji

Warstwa aplikacji pełni rolę interfejsu między użytkownikiem i urządzeniem.

Advanced Message Queuing Protocol (AMQP)

Warstwa oprogramowania, dzięki której możliwe jest współdziałanie między oprogramowaniem pośredniczącym do obsługi komunikatów. Dzięki niej wiele systemów i aplikacji łatwiej ze sobą współpracuje, tworząc ustandaryzowane środowisko obsługi komunikatów na skalę przemysłową.

Constrained Application Protocol (CoAP)

Protokół o ograniczonej przepustowości działający w niektórych sieciach, przeznaczony dla urządzeń o ograniczonej wydajności, umożliwiający nawiązywanie połączeń między komputerami. CoAP to również protokół transferu dokumentów, który działa za pośrednictwem protokołu UDP (User Datagram Protocol).

Data Distribution Service (DDS)

Uniwersalny protokół komunikacji równorzędnej, który obsługuje wszystkie operacje — od uruchamiania niewielkich urządzeń do łączenia sieci o wysokiej wydajności. Usługa DDS usprawnia wdrożenie, zwiększa niezawodność i zmniejsza złożoność.

Message Queue Telemetry Transport (MQTT)

Protokół obsługi komunikatów zaprojektowany w celu zapewnienia uproszczonej komunikacji między komputerami. Jest używany głównie w przypadku połączeń o niskiej przepustowości z lokalizacjami zdalnymi. Technologia MQTT korzysta ze wzorca wydawca-subskrybent. Jest idealna w przypadku niewielkich urządzeń, które wymagają wydajnej przepustowości i są zasilane bateriami.

Warstwa transportowa

Warstwa transportowa umożliwia i chroni komunikację danych w miarę ich przesyłania między warstwami.

Transmission Control Protocol (TCP)

Protokół wykorzystywany najczęściej do obsługi większości połączeń z Internetem. Oferuje komunikację między hostami. W tym celu dzieli duże zestawy danych na pojedyncze pakiety i, jeśli jest to wymagane, ponownie je wysyła i składa.

User Datagram Protocol (UDP)

Protokół komunikacyjny, który umożliwia komunikację między procesami i działa na bazie protokołu IP. Protokół UDP zwiększa szybkość przesyłania danych za pomocą protokołu TCP. Sprawdza się najlepiej w przypadku aplikacji, które wymagają bezstratnej transmisji danych.

Warstwa sieciowa

Warstwa sieciowa pomaga w komunikowaniu się poszczególnych urządzeń z routerem.

6LoWPAN

Korzystająca z mniejszej mocy wersja protokołu IPv6, która skraca czas transmisji.

IPv6

Ta niedawna aktualizacja protokołu IP kieruje ruchem przez Internet i identyfikuje oraz lokalizuje urządzenia w sieci.

Warstwa łącza danych

Warstwa danych przesyłająca dane w ramach architektury systemu, identyfikując i naprawiając błędy znalezione w warstwie fizycznej.

IEEE 802.15.4

Standard radiowy połączeń bezprzewodowych o niskim zużyciu energii. Jest używany ze standardami Zigbee, 6LoWPAN i innymi do tworzenia osadzonych sieci bezprzewodowych.

LPWAN

Ten typ sieci umożliwia komunikację na odległość co najmniej 500 metrów. LoRaWAN to przykład sieci LPWAN, który jest zoptymalizowany pod kątem niskiego zużycia energii.

Warstwa fizyczna

Warstwa fizyczna ustanawia kanał komunikacyjny, który umożliwia urządzeniom nawiązywanie połączeń w określonym środowisku.

Bluetooth Low Energy (BLE)

Znacznie zmniejsza zużycie energii i koszty, utrzymując podobny zakres łączności jako klasyczny Bluetooth. Komunikacja BLE działa w sposób natywny w systemach operacyjnych urządzeń przenośnych i szybko staje się popularny wśród użytkowników urządzeń elektronicznych ze względu na niski koszt i wydłużony czas pracy baterii.

Ethernet

To połączenie przewodowe jest tańszą alternatywą zapewniającą szybkie połączenie danych i małe opóźnienia.

Long-term evolution (LTE)

Standard bezprzewodowej komunikacji szerokopasmowej dla urządzeń przenośnych i terminali danych. Technologia LTE zwiększa pojemność i szybkość sieci bezprzewodowych oraz obsługuje strumienie multiemisji i rozgłaszania.

Komunikacja zbliżeniowa (NFC)

Zestaw protokołów komunikacyjnych korzystających z pól elektromagnetycznych, które umożliwiają komunikację między dwoma urządzeniami znajdującymi się w odległości do czterech centymetrów. Urządzenia obsługujące komunikację NFC działają jak identyfikacyjne karty kodowe i są często używane na potrzeby płatności zbliżeniowych i mobilnych, zakupu biletów oraz obsługi kart inteligentnych.

Systemy identyfikacji radiowej (RFID)

Ta technologia korzysta z pól elektromagnetycznych do śledzenia niezasilanych w inny sposób identyfikatorów elektronicznych. Zgodne urządzenie dostarcza energię elektryczną i komunikuje się z tymi identyfikatorami w celu odczytania zawartych w nich informacji na potrzeby identyfikacji i uwierzytelniania.

Wi-Fi/802.11

Standard dla domów i biur. Mimo że jest to niedrogie rozwiązanie, może nie nadawać się do zastosowania we wszystkich scenariuszach z powodu ograniczonego zasięgu i konieczności utrzymywania stałego zasilania.

Stos technologii IoT — część 3:
Platformy IoT

Platformy IoT ułatwiają tworzenie i uruchamianie projektów IoT przez udostępnianie pojedynczej usługi, która zarządza wdrożeniem, urządzeniami i danymi. Platformy IoT zarządzają protokołami sprzętowymi i programowymi, oferują zabezpieczenia i uwierzytelnianie oraz udostępniają interfejsy użytkownika.

Dokładna definicja platformy IoT nie jest ustalona, ponieważ ponad 400 dostawców usług oferuje różne funkcje, takie jak oprogramowanie, sprzęt, zestawy SDK i interfejsy API. Jednak większość platform IoT obejmuje następujące elementy:

  • Brama w chmurze IoT
  • Uwierzytelnianie, zarządzanie urządzeniami i interfejsy API
  • Infrastruktura chmury
  • Integracja z aplikacjami innych firm

Usługi zarządzane

Usługi zarządzane IoT ułatwiają firmom proaktywnie obsługiwać i konserwować swój ekosystem IoT. Dostępne są różne usługi zarządzane IoT, które ułatwiają i obsługują proces tworzenia, wdrażania i monitorowania projektów IoT oraz zarządzania nimi.

W jaki sposób Internet rzeczy wpływa na nowoczesne technologie

Rzeczywistość wirtualna i Internet rzeczy

Połączenie rzeczywistości wirtualnej i Internetu rzeczy pomaga w wizualnym określeniu kontekstu złożonych systemów i w podejmowaniu decyzji w czasie rzeczywistym. Na przykład rzeczywistość rozszerzona (znana również jako rzeczywistość mieszana) tworzy wizualną nakładkę zebranych danych i ma różnorodne praktyczne zastosowania w połączeniu z urządzeniami IoT. Kombinacja rzeczywistości wirtualnej i Internetu rzeczy zainicjowała technologiczny postęp w branżach, takich jak opieka zdrowotna, usługi terenowe, transport i produkcja.

Obliczenia kwantowe i Internet rzeczy

Znaczna ilość danych generowanych przez urządzenia IoT sprawia, że naturalna wydaje się tendencja do korzystania z obliczeń kwantowych w celu przyspieszenia wykonywania skomplikowanych działań arytmetycznych. Ponadto kryptografia kwantowa ułatwia dodanie kolejnego poziomu zabezpieczeń, którego wprowadzenie jest wymagane, ale obecnie utrudnione ze względu na niską moc obliczeniową większości urządzeń IoT.

Łańcuch bloków i Internet rzeczy

Obecnie nie ma możliwości potwierdzenia, że dane z usługi IoT nie były modyfikowane, zanim zostały sprzedane lub udostępnione. Łańcuch bloków i Internet rzeczy współpracują ze sobą w celu podzielenia silosów danych i zwiększenia zaufania, aby dane można było weryfikować i śledzić oraz bazować na nich.

Oprogramowanie typu „open source” i Internet rzeczy

Technologie typu open source przyspieszają opracowywanie rozwiązań IoT, dzięki czemu deweloperzy mogą korzystać z wybranych przez siebie narzędzi w aplikacjach do obsługi technologii IoT.

Rozwiązania niewymagające serwera i Internet rzeczy

Ze względu na różnorodność ruchu w projektach IoT rozwiązania niewymagające serwera zapewniają niedrogą metodę skalowania dynamicznego — bez konieczności zarządzania infrastrukturą.

Usługa Kubernetes i Internet rzeczy

Dzięki modelowi wdrażania bez przestojów usługa Kubernetes ułatwia aktualizowanie projektów IoT w czasie rzeczywistym bez wpływu na użytkowników. Usługę Kubernetes można łatwo i wydajnie skalować przy użyciu zasobów w chmurze, dzięki czemu staje się ona wspólną platformą do wdrażania na urządzeniach brzegowych.

Sztuczna inteligencja i Internet rzeczy

Systemy IoT zbierają tak ogromne ilości danych, że często niezbędne jest skorzystanie ze sztucznej inteligencji i uczenia maszynowego, aby móc posortować i przeanalizować dane w celu wykrycia występujących w nich wzorców oraz podjęcia działań na podstawie szczegółowych informacji. Przykładowo dzięki sztucznej inteligencji można przeanalizować dane zebrane ze sprzętu produkcyjnego i przewidzieć potrzebę wykonania konserwacji, co z kolei wpłynie na zmniejszenie kosztów i zminimalizowanie przestojów wynikających z nieoczekiwanych awarii.

Dane IoT i analiza

Technologie IoT generują tak duże ilości danych, że do przekształcenia tych danych w szczegółowe informacje umożliwiające podejmowanie działań wymagane są wyspecjalizowane procesy i narzędzia.

Typowe aplikacje do obsługi technologii IoT:

Konserwacja predykcyjna

Modele uczenia maszynowego IoT zaprojektowane i wytrenowane do identyfikowania sygnałów w danych historycznych mogą służyć do identyfikowania tych samych trendów w bieżących danych. Dzięki temu użytkownicy mogą zautomatyzować zapobiegawcze żądania usług i zawczasu zamawiać nowe części, aby były zawsze dostępne w razie potrzeby.

Podejmowanie decyzji w czasie rzeczywistym

Efektywne architektury do analizy danych IoT w czasie rzeczywistym są skalowane, aby zapewnić obsługę dużych ilości danych i małe opóźnienia. Dostępne są różne usług analizy danych IoT ze składnikami zaprojektowanymi w taki sposób, aby umożliwić kompleksowe raportowanie w czasie rzeczywistym. Są to między innymi:

  • Magazyn dużych ilości danych korzystający z formatów umożliwiających wykonywanie zapytań przez narzędzia analityczne.
  • Przetwarzanie strumienia dużych ilości danych w celu przefiltrowania i zagregowania danych przed wykonaniem analizy.
  • Przetwarzanie danych analitycznych z krótkim czasem oczekiwania przy użyciu narzędzi analitycznych działających w czasie rzeczywistym, które raportują i wizualizują dane.
  • Pobieranie danych w czasie rzeczywistym za pomocą brokerów komunikatów.

Typowe wyzwania dotyczące technologii IoT:

Magazyn danych

Duże kolekcje danych wymagają dużych magazynów danych. Dostępne są różne usługi magazynu danych różniące się możliwościami, takimi jak struktury organizacyjne, protokoły uwierzytelniania i limity rozmiaru.

Przetwarzanie danych

Danych zbieranych przez urządzenia IoT jest tak dużo, że ich szybkie wyczyszczenie, przetworzenie i zinterpretowania stanowi ogromne wyzwanie. Przetwarzanie na urządzeniach brzegowych rozwiązuje te problemy przez przeniesienie przetwarzania większości danych ze scentralizowanego systemu na urządzenia znajdujące się na brzegu sieci, blisko urządzeń, dla których te dane są przeznaczone. Niemniej jednak decentralizacja przetwarzania danych powoduje powstawanie nowych wyzwań, w tym dotyczących niezawodności i skalowalności urządzeń brzegowych oraz bezpieczeństwa przesyłanych danych.

Zabezpieczenia, bezpieczeństwo i prywatność Internetu rzeczy

Zagadnienia dotyczące zabezpieczeń i ochrony prywatności danych IoT są istotne w każdym projekcie IoT. Chociaż technologie IoT mogą przekształcać operacje biznesowe, urządzenia IoT mogą stanowić zagrożenie, jeśli nie zostaną prawidłowo zabezpieczone. Poprzez ataki cybernetyczne hakerzy mogą naruszać bezpieczeństwo danych, uruchamiać sprzęt, a nawet powodować uszkodzenia ciała.

Silne zabezpieczenia przed atakami cybernetycznymi na urządzenia IoT wykraczają poza standardowe środki zachowania poufności i uwzględniają modelowanie zagrożeń. Zrozumienie różnych sposobów, w jaki atakujący mogą naruszyć system, jest pierwszym krokiem w kierunku zapobiegania atakom.

Dowiedz się więcej o zabezpieczeniach IoT

Zasoby — wprowadzenie

Rzeczywiste zastosowanie IoT: historie dotyczące produkcji

Dowiedz się, w jaki sposób liderzy biznesowi używają Internetu rzeczy, aby zachować kontrolę nad danymi, urządzeniami i aplikacjami. Dowiedz się, jak wykorzystać możliwości technologii IoT i jak zacząć korzystać ze swoich rozwiązań.

Przeczytaj e-booka

Tworzenie rozwiązań IoT za pomocą platformy Azure: przewodnik dla deweloperów

Zapoznaj się z omówieniem usług, które spełniają najważniejsze wymagania dotyczące rozwiązań IoT. Poznaj również szczegółowe omówienie procesu zapewniającego biegłość i szybkie wdrożenie w pełni działających rozwiązań.

Zapoznaj się z przewodnikiem

Your IoT Business Needs the Right Business Model (Twoja firma korzystająca z IoT potrzebuje odpowiedniego modelu biznesowego)

Przemyśl swój obecny model biznesowy lub znajdź nowy model uwzględniający Internet rzeczy, który będzie lepiej wspierał Twoje interakcje z klientami. Zapoznaj się z kilkoma strategiami opartymi na kształtowaniu cen i powtarzalności przychodów.

Przeczytaj e-booka

Pokaz Internetu rzeczy

Bądź na bieżąco z najnowszymi powiadomieniami firmy Microsoft dotyczącymi Internetu rzeczy, wersjami demonstracyjnymi produktów i funkcji, materiałami polecanymi przez klientów i partnerów, najciekawszymi dyskusjami branżowymi i szczegółowymi instrukcjami technicznymi.

Obejrzyj ostatni odcinek

Pracuj z zaufanym liderem w dziedzinie IoT

Skontaktuj się z nami